Một quả cầu thông gió có thể quay rất nhẹ khi đặt dưới đất nhưng sau khi đưa lên mái lại rung, quay lệch hoặc xuất hiện thấm nước nếu phần chân đế và vị trí lắp đặt được xử lý không đúng.
Vì vậy, thi công lắp đặt quả cầu thông gió không đơn thuần là khoét một lỗ trên mái rồi bắt thiết bị lên. Người thi công cần xử lý đồng thời 4 vấn đề: đúng vị trí – đúng cao độ – liên kết chắc chắn – chống dột tại điểm xuyên mái.
Bài viết này tập trung hoàn toàn vào quy trình thi công thực tế trên mái tôn, giúp chủ đầu tư biết thợ cần làm gì ở từng bước và những hạng mục nào phải kiểm tra trước khi nghiệm thu.
Nếu bạn vẫn đang ở bước tìm hiểu thiết bị có phù hợp với công trình hay không, nên xem Ưu nhược điểm của quả cầu thông gió rồi mới quyết định thi công.
Trước khi thi công cần chốt 4 thông tin
Sai lầm thường gặp là đưa thiết bị lên mái rồi mới quyết định “đặt chỗ nào tiện thì đặt”. Với nhà xưởng hoặc mái có nhiều thiết bị, cách làm này dễ khiến khoảng cách thiếu đồng đều, vướng xà gồ hoặc phải cắt sửa mái nhiều lần.
Trước khi bắt đầu, nên xác định rõ:
- số lượng quả cầu cần lắp;
- đường kính từng thiết bị;
- khu vực mái dự kiến bố trí;
- kiểu chân đế phù hợp với độ dốc và dạng sóng của mái.
1. Xác định số lượng trước
Không nên lấy một định mức cố định kiểu “bao nhiêu mét vuông thì lắp một quả” cho mọi nhà xưởng.
Số lượng thiết bị còn phụ thuộc thể tích không gian, nguồn sinh nhiệt, yêu cầu trao đổi khí, kích thước turbine và điều kiện cấp khí bù.
Nếu chưa chốt số lượng, xem hướng dẫn: Cách tính số lượng quả cầu thông gió nhà xưởng
2. Lên sơ đồ vị trí và khoảng cách
Sau khi biết cần bao nhiêu thiết bị mới nên chia vị trí trên mái.
Không nên mặc định cứ 3 m, 4 m hoặc 5 m đặt một quả. Khoảng cách thực tế phải tính theo số lượng thiết bị, chiều dài vùng mái có thể bố trí, nguồn nhiệt, xà gồ và các vật cản.
Xem chi tiết: Khoảng cách lắp đặt quả cầu thông gió nhà xưởng
3. Chọn đúng kích thước và kiểu chân
Mái tôn dốc, mái gần phẳng và các dạng sóng tôn khác nhau có thể cần cách xử lý chân đế khác nhau.
Phần turbine phía trên phải được căn tương đối thẳng và cân bằng sau khi lắp. Vì vậy không nên dùng một kiểu chân đế cho mọi loại mái rồi ép hoặc bẻ tại công trình.
Nếu chưa xác định kích thước phù hợp với diện tích mái và nhu cầu thoát khí, có thể tham khảo các mẫu quả cầu thông gió inox D360 – D800 của Sơn Mỹ để đối chiếu kích thước, cấu tạo và lựa chọn trước khi thi công.
4. Kiểm tra kết cấu mái
Trước khi khoét tôn phải xác định:
- vị trí xà gồ;
- đường điện hoặc thiết bị nằm phía dưới;
- tấm lấy sáng;
- máng thoát nước;
- đường ống trên mái;
- vị trí giao nhau giữa các tấm tôn;
- khả năng tiếp cận để bảo dưỡng sau này.
Một vị trí thông gió tốt nhưng cắt trúng xà gồ hoặc nằm ngay khu vực nước tập trung vẫn có thể là vị trí thi công không phù hợp.
Quy trình thi công lắp đặt quả cầu thông gió 5 bước
Một quy trình hợp lý nên thực hiện từ khảo sát → lấy dấu → tạo lỗ mở → xử lý chân và chống dột → lắp turbine, kiểm tra và nghiệm thu.
Bước 1: Khảo sát và đánh dấu chính xác vị trí trên mái
Đội thi công cần đối chiếu sơ đồ bố trí với hiện trạng thực tế trước khi khoét mái.
Tại mỗi vị trí cần kiểm tra:
- có vướng xà gồ phía dưới hay không;
- có nằm quá sát mép mái, máng xối hoặc thiết bị khác hay không;
- khoảng cách với các turbine bên cạnh;
- hướng và độ dốc mái;
- khả năng thao tác an toàn.
Với nhà xưởng, thường ưu tiên những vùng cao nơi khí nóng có xu hướng tập trung, nhưng vị trí cuối cùng vẫn phải phù hợp với kết cấu mái.
Không nên khoét hàng loạt lỗ trước rồi mới kiểm tra. Chỉ một sai lệch nhỏ ở bước lấy dấu cũng có thể khiến chân thiết bị khó căn hoặc phát sinh thêm công đoạn vá mái.
Checklist sau bước 1
☐ Đúng số lượng vị trí
☐ Không vướng xà gồ
☐ Không cản thoát nước mái
☐ Khoảng cách phù hợp phương án bố trí
☐ Có không gian thao tác và bảo dưỡng
Bước 2: Lấy dấu và khoét lỗ mái tôn
Sau khi xác định vị trí, đặt phần cổ hoặc dưỡng cắt lên mái để lấy dấu lỗ mở.
Đây là bước cần làm chính xác vì:
Lỗ quá nhỏ: làm giảm tiết diện đường thoát khí hoặc khó lắp cổ.
Lỗ quá lớn: giảm diện tích đỡ chân, làm việc chống dột và gia cố khó hơn.
Khi cắt mái cần hạn chế làm biến dạng phần tôn xung quanh. Các cạnh vừa cắt cũng phải được kiểm tra và xử lý để không còn ba via sắc gây nguy hiểm khi thao tác.
Đặc biệt, cần chú ý vị trí xà gồ phía dưới. Không nên tự ý cắt cấu kiện chịu lực chỉ để lấy chỗ đặt quả cầu.
Mẹo kiểm tra: trước khi cắt hoàn chỉnh, nên mở một điểm kiểm tra nhỏ hoặc quan sát mặt dưới mái để chắc chắn vị trí không vướng kết cấu.
Bước 3: Đặt chân đế và căn turbine đúng phương
Đây là một trong những bước quyết định thiết bị có quay ổn định hay không.
Chân đế phải được chỉnh theo độ dốc thực tế của mái sao cho phần cổ và cụm turbine phía trên được đặt đúng phương.
Sau khi đặt thử cần quan sát:
- turbine có nghiêng rõ rệt hay không;
- chân có áp đều lên mái không;
- mép chân có bị vênh;
- phần cổ có bị bóp méo;
- khi xoay thử turbine có rung hoặc cạ hay không.
Không nên dùng lực ép mạnh một chân đế không đúng hình dạng mái xuống bề mặt tôn rồi cố định bằng vít. Sau một thời gian, ứng suất tại các điểm liên kết có thể làm tôn biến dạng hoặc ảnh hưởng vùng chống thấm.
Một nguyên tắc rất đáng nhớ
Mái có thể dốc nhưng turbine phía trên không nên bị nghiêng theo mái một cách tùy ý.
Vì vậy, việc gia công và căn chỉnh chân đế quan trọng không kém bản thân quả cầu.
Bước 4: Cố định chân đế và xử lý chống dột
Đây là phần chủ công trình nên kiểm tra kỹ nhất.
Một hệ thống lắp đẹp nhưng xử lý điểm xuyên mái không tốt có thể gây hậu quả lớn hơn lợi ích mà thiết bị mang lại.
Không nên chỉ “bơm thật nhiều silicone”
Lượng keo nhiều không đồng nghĩa với chống dột tốt.
Phần tiếp giáp cần được xử lý sao cho nước mưa chảy trên mái đi qua khu vực chân đế theo đúng hướng thoát, thay vì bị giữ lại hoặc tìm đường chui xuống các lỗ vít.
Tùy kiểu mái và kiểu chân, đội thi công cần:
- tạo bề mặt tiếp xúc phù hợp;
- cố định chân chắc chắn;
- xử lý các điểm bắt vít;
- xử lý mép tiếp giáp;
- sử dụng vật liệu làm kín phù hợp với mái ngoài trời;
- tránh tạo túi giữ nước quanh chân thiết bị.
Sau khi hoàn thiện, không nên nhìn thấy các khe hở lớn giữa chân và tôn.
Đặc biệt với mái tôn sóng
Chân đế phải được xử lý theo hình dạng sóng hoặc có giải pháp chuyển tiếp phù hợp.
Nếu đặt một mặt chân phẳng lên mái sóng rồi chỉ dùng keo lấp khoảng hở, lớp keo phải chịu biến dạng và thời tiết nhiều hơn cần thiết.
Các vị trí cần kiểm tra
☐ Mép phía đầu nước
☐ Mép hai bên
☐ Các lỗ vít
☐ Mối ghép chân – cổ
☐ Vùng tôn vừa cắt
☐ Điểm nối hoặc chồng mí nếu có
Bước 5: Lắp turbine, quay thử và nghiệm thu
Chỉ sau khi phần chân và cổ đã được cố định đúng vị trí mới tiến hành hoàn thiện cụm turbine phía trên.
Sau khi lắp xong, dùng tay quay nhẹ để kiểm tra.
Một thiết bị đạt yêu cầu cơ khí cơ bản phải:
- quay tương đối nhẹ;
- không cạ cánh;
- không rung lắc bất thường;
- không nghiêng rõ rệt;
- không phát tiếng va chạm;
- các liên kết được siết chắc.
Không nên chỉ nhìn thấy quả cầu quay rồi kết luận công việc đã hoàn thành.
Phần quan trọng nhất của nghiệm thu còn nằm ở chân đế và điểm xuyên mái.
Checklist nghiệm thu sau khi lắp quả cầu thông gió
Chủ đầu tư có thể dùng checklist dưới đây để kiểm tra nhanh từng thiết bị.
| Hạng mục kiểm tra | Yêu cầu |
|---|---|
| Vị trí | Đúng sơ đồ bố trí |
| Chân thiết bị | Chắc, không vênh bất thường |
| Cụm turbine | Căn đúng phương |
| Khả năng quay | Quay nhẹ, không cạ |
| Độ rung | Không rung lắc bất thường |
| Liên kết | Vít và mối ghép chắc chắn |
| Mép tiếp giáp mái | Được xử lý kín |
| Lỗ vít | Được xử lý chống nước |
| Thoát nước mái | Không tạo vùng giữ nước |
| Bề mặt mái | Không móp hoặc hư hỏng đáng kể |
Nếu điều kiện công trình cho phép, sau khi vật liệu chống thấm đã đạt trạng thái làm việc phù hợp có thể kiểm tra lại vùng tiếp giáp khi gặp mưa hoặc bằng phương pháp thử nước thích hợp.
6 lỗi thi công quả cầu thông gió dễ gặp nhất
1. Chọn vị trí trước khi kiểm tra xà gồ
Đây là lỗi rất phổ biến.
Khi đã khoét tôn mới phát hiện xà gồ nằm ngay phía dưới, người thi công buộc phải dịch thiết bị hoặc xử lý lại mái.
Cách tốt hơn là kiểm tra kết cấu trước khi cắt.
2. Lắp turbine nghiêng
Chân đế không được căn theo độ dốc mái có thể khiến turbine bị nghiêng, quay không đều hoặc rung khi có gió.
Đừng chỉ kiểm tra chân có “ôm mái” hay không; hãy nhìn cả phương của cụm turbine phía trên.
3. Khoét lỗ lớn hơn cần thiết
Lỗ mở quá lớn làm giảm diện tích để cố định chân và khiến vùng chống dột phức tạp hơn.
Cần lấy dấu theo kích thước thực tế trước khi cắt.
4. Phụ thuộc hoàn toàn vào silicone
Silicone là một phần của hệ thống làm kín, không phải giải pháp chữa mọi lỗi thi công.
Nếu hướng chồng mí, chân đế hoặc điểm bắt vít không hợp lý, tăng thêm keo chưa chắc giải quyết được nguyên nhân gây thấm.
5. Siết vít làm biến dạng mái
Bắn vít quá mạnh vào tấm tôn mỏng có thể làm lõm bề mặt, khiến nước tập trung xung quanh điểm liên kết.
Liên kết cần chắc nhưng không nên làm biến dạng mái ngoài mức cần thiết.
6. Không quay thử trước khi rời công trình
Sau khi cố định, một chi tiết hơi lệch cũng có thể khiến turbine cạ hoặc rung.
Quay thử từng quả chỉ mất ít thời gian nhưng giúp phát hiện lỗi ngay khi đội thi công vẫn còn trên mái.
Có nên tự lắp quả cầu thông gió trên mái tôn?
Với một mái thấp, dễ tiếp cận và người thực hiện có kinh nghiệm cơ khí – chống thấm, việc lắp một thiết bị đơn lẻ có thể không quá phức tạp.
Tuy nhiên, với:
- nhà xưởng cao;
- mái diện tích lớn;
- mái cũ hoặc mái yếu;
- số lượng nhiều;
- khu vực có nhiều xà gồ và thiết bị kỹ thuật;
- mái dốc;
- công trình yêu cầu chống dột cao;
thì nên sử dụng đội thi công có kinh nghiệm.
Lý do không chỉ nằm ở việc lắp được thiết bị mà còn ở an toàn làm việc trên cao, xử lý kết cấu mái và bảo đảm điểm xuyên mái sau khi hoàn thiện.
Thi công bao nhiêu quả cầu là hợp lý?
Số lượng quả cầu cần lắp không nên quyết định ngay trong quá trình thi công, mà cần được tính toán từ trước dựa trên diện tích mái, đặc điểm không gian bên dưới và nhu cầu thông gió của công trình.
Nếu đang ở bước lên phương án, bạn nên tính số lượng quả cầu thông gió cần lắp trước. Khi đã xác định được số lượng phù hợp, bước tiếp theo là bố trí khoảng cách giữa các quả cầu trên mái để các vị trí lắp đặt được phân bổ hợp lý trước khi đội thi công triển khai.
Chi phí lắp đặt phụ thuộc những gì?
Chi phí thi công có thể thay đổi theo:
- số lượng thiết bị;
- đường kính;
- kiểu mái;
- chiều cao công trình;
- khả năng tiếp cận mái;
- yêu cầu gia công chân;
- tình trạng mái cũ;
- yêu cầu chống thấm và gia cố;
- địa điểm thi công.
Bạn có thể xem bảng giá riêng tại: Giá quả cầu thông gió và chi phí lắp đặt
Thi công đúng ngay từ phần chân mới là quan trọng
Phần dễ nhìn thấy nhất của hệ thống là turbine quay trên mái, nhưng chất lượng thi công lại phụ thuộc nhiều hơn vào những chi tiết phía dưới như vị trí đặt, kích thước lỗ mở, chân đế, liên kết với mái và xử lý chống dột.
Vì vậy, trước khi đưa thiết bị lên mái, cần xác định đúng vị trí lắp, chuẩn bị chân đế phù hợp với dạng mái và kiểm tra phương án liên kết. Nếu công trình chưa xác định được kích thước thiết bị phù hợp, có thể tham khảo các mẫu quả cầu thông gió inox Sơn Mỹ để đối chiếu kích thước và lựa chọn trước khi triển khai thi công.
Công ty TNHH Kim Khí Sơn Mỹ nhận tư vấn phương án, gia công chân đế theo thực tế mái và thi công lắp đặt quả cầu thông gió cho nhà xưởng, nhà kho cùng các công trình có nhu cầu thông gió tự nhiên.
Hotline: 0975 285 231
Câu hỏi thường gặp khi thi công quả cầu thông gió
Nên lắp quả cầu ở vị trí nào trên mái?
Thường ưu tiên vùng mái cao nơi khí nóng có xu hướng tích tụ, nhưng cần kiểm tra đồng thời kết cấu, xà gồ, vật cản và phương án bố trí tổng thể.
Không nên chỉ nhìn hướng gió rồi chọn vị trí.
Có thể lắp trực tiếp lên mái tôn cũ không?
Có thể nếu mái còn đủ khả năng chịu liên kết và khu vực thi công không bị mục, thủng hoặc biến dạng nghiêm trọng.
Với mái cũ, cần kiểm tra hiện trạng trước khi khoét.
Quả cầu sau khi lắp hơi rung có bình thường không?
Cụm turbine có chuyển động khi gặp gió, nhưng rung mạnh, cạ hoặc lắc lệch rõ rệt không nên được xem là trạng thái bình thường.
Cần kiểm tra độ cân bằng, trục, chân và các mối liên kết.
Có cần chống dột quanh chân không?
Có.
Mọi vị trí xuyên qua mái đều cần được xử lý tiếp giáp phù hợp. Chống dột không chỉ là bôi keo mà phải xem cả cấu tạo chân, liên kết và đường thoát nước trên mái.
Sau khi lắp có cần kiểm tra lại không?
Có.
Nên kiểm tra lại tình trạng quay, liên kết cơ khí và khu vực chống thấm định kỳ, đặc biệt sau thời tiết khắc nghiệt hoặc sau một thời gian dài sử dụng. 49 lượt xem